అందరికి పుస్తకాలు

Indian translations> అందరికి పుస్తకాలు

Bücher für alle (SZ, 31. Juli 2023)

LOTHAR MÜLLER

Lothar Müller

అందరికి పుస్తకాలు

Translated by : Ravindranath Kasinathuni

Als Ende der Woche der Schriftsteller Martin Walser starb, zeigten ihn die Bilder zu den Nachrufen oft am Ufer des Bodensees, als knorrigen alten Mann mit Hut, verwachsen mit seiner Herkunftswelt. Wenige Wochen zuvor hatte in Berlin eine Gedenkveranstaltung für den Ende November 2022 verstorbenen Hans Magnus Enzensberger stattgefunden, der 93 Jahre alt geworden war. Nichts wäre leichter, als die beiden in ein Kontrastbild einzuzeichnen.

గత వారం రచయిత మార్టిన్ వాల్సర్ కాలం చేశారు. అయిన మరణవార్త తెలుపుతూ వెలువడిన వ్యాసాలలొ అయిన వృద్ధ వయసులొ లేక్ కాన్‌స్టెన్స్ వద్ద టోపీ పెట్టుకుని ఉన్న ఫోటో చూస్తే అయిన అక్కడి పరిసరాలలో ఇమిడి పోయినట్టు అనిపిస్తుంది.

కొద్ది వారాల క్రితం బెర్లిన్ లో 2022 నవంబర్ లొ 93 సంవత్సరాల వయసులో చనిపోయిన రచయిత హాన్స్ మాగ్నస్ ఎన్‌సెన్స్‌బర్గర్ కు ఒక శ్రద్ధాంజలి సభ జరిగింది. ఈ ఇద్దరు రచయితలను తులనాత్మకంగా పరిశీలించి వారి వ్యత్యాసాలు చెప్పటం కష్టం కాదు.

Auf der einen Seite der Kosmopolit Enzensberger, der das Deutschsein mit lässiger Geste ausschlägt, in die Nachkriegsgesellschaft die Frischluft der vom NS-Staat verbannten internationalen ästhetischen Moderne einfahren lässt und in seinen Essays demonstriert, wozu kühle, respektlose Intelligenz imstande ist.

ఒక వైపు సర్వసమ భావం గల ఎన్‌సెన్స్‌బర్గర్. తను కేవలం జర్మనీ దేశానికి మాత్రమే చెందిన వాడిగా చిత్రీకరించటాన్ని నిర్ద్వందంగా తిరస్కరించారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్దం తరువాత అప్పటి వరకు నేషనల్ సోషలిస్ట (నాజి) పాలకులు నిషేధించిన విశ్వ సౌందర్య ఆధునిక వాదాన్ని జర్మన్ సమాజంలో ప్రవేశ పెట్టారు. తన వ్యాసాలలో దేనినీ లెక్క చెయ్యని బుద్ధీ, ప్రతిభ ఏమి సాధించగలవో చూపించారు.

Auf der anderen Seite Martin Walser, der mit seinen Figuren die Neigung zu Selbstzweifel und die Unkontrollierbarkeit der Gefühle teilt, der mit seinem Deutschsein hadert, es aber nie zur Disposition stellt und gegen die deutsche Teilung rebelliert, als sich die Mehrheit der Intellektuellen mit ihr abgefunden hat.

మరో వైపు మార్టిన్ వాల్సర్. తన రచనల లో పాత్రల లాగ ఆత్మ విస్వాసం తక్కువగ, అదుపు లేని భావొద్వే గాలకు గురి అయిన మనస్తత్వం కలవాడు. తన "జర్మనత్వం" తో పొరాడుతూనే దానిని ఏమాత్రం పరిత్యగించటానికి ఒప్పుకోని వ్యక్తి. చాల మంది సమకాలీన మెధావులు జర్మని విభజనని మెల్లగా ఒప్పుకున్నప్పటికి తాను మాత్రం దానిని తీవ్రంగ ఖండించారు.

Aber dieses Kontrastbild unterschlägt, dass Enzensberger, wie er im Alter zunehmend erkennen ließ, die Bindung an seine deutsche Herkunftswelt und Herkunftsfamilie nie aufgab und Walser bereits in den Fünfzigerjahren als Reporter für den Süddeutschen Rundfunk Reisen nach Italien, England, Frankreich, Polen und in die CSSR unternahm, später Dozenturen an Universitäten in den Vereinigten Staaten innehatte und mit „Brandung“ einen quasi amerikanischen Roman in sein Werk einfügte.

ఐతే ఈ తులనాత్మక పరిశీలన కొన్ని విషయాలను తెలియ చేయదు. అంతర్జాతీయ ఆధునిక వాదాన్ని సమర్ధించిన ఎన్‌సెన్స్‌బర్గర్ తన స్వదేశమైన జర్మనీతో కాని,తన కుటుంబంతో ఉన్న బంధాన్ని కాని ఏనాడు తెంచుకోలేదు. వాల్సర్ జర్మనీకే పరిమితం కాలేదు.1950 దశాబ్దం మొదట్లోనే సూడ్ డోయిషర్ రుండ్ ఫుంక్ రేడియో విలేఖరిగా ఇంగ్లండ్, ప్రాన్స్, ఇటలీ, పోలండ్, సోవియట్ యూనియన్ దేశాలలో పర్యటించారు. అమెరికా విశ్వవిద్యాలయాలలో ఆచార్యునిగా పని చేశారు. అతని నవల „బ్రాండుంగ్“ దాదాపు ఒక అమెరికన్ నవలగా పరిగణింపబడింది.

Vor allem aber steht Walser wie sein Generationsgefährte Enzensberger für den Take-off des modernen Literaturbetriebs seit den späten Fünfzigerjahren. Für beide fand Literatur nicht lediglich zwischen Buchdeckeln statt, sondern war ein öffentliches Medium, das Geltung in der Gesamtgesellschaft beanspruchen konnte.

అన్నింటికీ మించి ఎన్‌సెన్స్‌బర్గర్ అతని సమకాలీనుడు వాల్సెర్ 1950 దశకం ఆఖరు నుంచి ఆధునిక జర్మన్ సాహిత్య పురోగమనానికి ప్రతీకగా నిలిచారు.

వీరి అభిప్రాయం లో సాహిత్యం కేవలం పుస్తకాల పుటలలొ పరిమితం అయినది కాదు. వీరికి సహిత్యం అనేది అన్ని సామాజిక అంశాలని ప్రభావితం చెయ్యగలిగిన సార్వజనిక మాధ్యమం.

Beide hatten großen Anteil am Brückenschlag zwischen deutscher Gegenwartsliteratur und öffentlich-rechtlichem Rundfunk, beide sorgten als Mitglieder der „Gruppe 47“ für deren öffentliche Ausstrahlung.

వీరిద్దరూ కూడా జర్మన్ సమకాలీన సాహిత్యానికీ సార్వజనిక రేడియో ల మధ్య వారది స్థాపించటంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. ఇద్దరూ కూడా గ్రూప్ 47 సభ్యులుగా ప్రజలలో గ్రూప్ కి ఉన్న అభిప్రాయాన్ని ఎంతగానో ప్రభావితం చేశారు.

Beide waren Autoren mit wachem Medienbewusstsein und Networker. Enzensberger entwickelte Medientheorien; Walser, der nicht nur Romancier, sondern auch Theaterautor war, wurde zu einem Virtuosen der physischen Bühnenpräsenz.

ఇద్దరు రచయితలు మంచి మీడియా స్పృహ, నెట్వర్క్ పెంచే ప్రతిభ కలవారు. ఎన్‌సెన్స్‌బర్గర్ మీడియా సిద్ధాంతాలను ప్రతిపాదించారు. వాల్సర్ నవలలే కాదు నాటకాలు కూడా రాశారు. రంగస్థలం పై మంచి సమ్మొహనశక్తి కలవారు.

Beide waren deutlich älter als der Kern der 68er-Generation, beide trugen bei zur medialen Infrastruktur und zu den intellektuellen Ressourcen, auf welche die Jüngeren zurückgreifen konnten.

విప్లవ భావాలుగల 1968 తరం వాళ్ళ కంటే ఇద్దరూ వయసులో పెద్దవారు.మీడియా వ్యవస్థలు అభివృద్ధి చెందటానికి కావలసిన వనరులను,ఆలోచనా సరళిని మార్గదర్శకంగా అందించారు. ఇవి తరువాతి యువ రచయితలకు ఎంతగానో ఉపయోగ పడ్డాయి.

Walser beobachtete 1964 den Frankfurter Auschwitzprozess, sein Essay, der 1965 in Enzensbergers Kursbuch erschien, enthielt den Satz: „Was Auschwitz war, wissen nur die ‚Häftlinge‘.“

1964 లో వాల్సర్ ఫ్రాంక్ పుర్ట్ లో జరిగిన ఔష్విట్స్ విచారణలో పాల్గొన్నారు.1965 లో అతని వ్యాసం ఎన్‌సెన్స్‌బర్గర్ పత్రిక కూర్స్ బుక్ లో ప్రచురితమైంది.ఆ వ్యాసంలో అతను “ఔష్విట్స్ ఏమిటో, ఔషిట్స్ ‘బందీలకే’ తెలుసు”, అని రాశారు.

Als Walser sich Jahrzehnte später in seiner Paulskirchenrede 1998 mit der Warnung vor einer Ritualisierung und Entleerung des Gedenkens an Auschwitz nicht begnügte, sondern ebenso vage wie unbedacht die „Instrumentalisierung unserer Schande zu gegenwärtigen Zwecken“ argwöhnte, provozierte er den Protest von Ignatz Bubis, des Vorsitzenden im Zentralrat der Juden in Deutschland.

కొన్ని దశాబ్దాల తరువాత1998 లో సెంట్ పాల్ చర్చిలో ప్రసంగిస్తూ వల్సార్ ఔష్విట్స్ జ్ఞాపకాలని ఒక కర్మగా గుర్తు చేసుకోవటం వల్ల మొత్తంగా మర్చిపోయే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరించటమే కాకుండా, కొంచం అస్పష్టంగాను, అవివేకంగానూ “మన అపకీర్తినీ, అవమానాన్నిప్రస్తుత లక్య్షాలకు వాడుకుంటున్నారు” అని అన్నారు. ఈ మాటలని జర్మనీ కేంద్ర యూదుల సంఘం అద్యక్షుడు ఇగ్నాట్స్ బూబిస్ తీవ్రంగా ఖండించారు.

Walser, Enzensberger und Grass, aber auch Uwe Johnson, Ingeborg Bachmann, Max Frisch, Thomas Bernhard und andere wurden auch deshalb zu herausgehobenen Figuren, weil das mediale Dreieck von Buchverlagen, Zeitungen und Zeitschriften und Rundfunk zu einem Gewicht der Literatur in der allgemeinen Öffentlichkeit beitrug. Ihre in Gestus und Gehalt unterschiedlichen Interventionen konnten Walser, Enzensberger und Grass auf diesem Sockel noch im wiedervereinigten Deutschland bis ins neue Jahrtausend hinein öffentlichkeitswirksam fortsetzen.

వాల్సర్, ఎన్‌సెన్స్‌బర్గర్, గ్రాస్, ఊవ జాన్సన్, ఇంగబర్గ్ బాఖ్ మన్, మాక్స్ ప్రిష్, థామస్ బేర్న్‌హార్ట్ వంటి రచయితల ఖ్యాతికి ముఖ్య కారణం పుస్తక ప్రకాశకులు, వార్తా పత్రికలు, ప్రచార మాధ్యమాలు. ఈ మూడు త్రిభుజశక్తులు సాహిత్యానికి ఉండే శక్తిని జనాలకు అందించటంలో విశేష పాత్ర పోషించాని చెప్పవచ్చు. వాల్సర్, ఎన్‌సెన్స్‌బర్గర్, గ్రాస్ వంటిరచయితల రచనా శైలీ, ఎంచుకున్న వస్తువులలో వ్యత్యాసాలు ఉన్నప్పటికీ, వారి ప్రభావం కొత్త శతాబ్దిలోను పునరేకీకరణం తరువాతి జర్మన్ సమాజంలోను కొన సాగింది.

Nachfolgende Autorengenerationen können in der aktuellen Mediensituation mit einer herausgehobenen Rolle der Literatur in der Öffentlichkeit nicht mehr rechnen. Grass, Enzensberger oder Walser hinterlassen keine Planstellen. Zugleich hat sich seit den Zeiten der „Gruppe 47“ das Profil der Gegenwartsliteratur deutlich verändert. Alle Debattenbegriffe von einst – die Heimat, das Vaterland, die Muttersprache – sind in einer Updatephase.

ప్రస్తుతం ఉన్న ప్రసార మాద్యమాల పరిస్థితులలో సాహిత్యం ప్రజలలో ఇది వరకు లాగ ఒక విశేష పాత్ర పోషించగలదని ఈ తరం రచయితల ఊహించలే రు. గ్రాస్, ఎన్‌సెన్స్‌బర్గర్, వాల్సర్ లాటి రచయితల స్థానాలు ఖాళీగానే ఉన్నాయి. „గ్రూప్ 47” తరువాత ప్రస్తుత సాహిత్యంలో చాల మార్పులే వచ్చాయి.ఆ కాలంలో చర్చించే విషయాలు – స్వదేశం,మాతృభూమి,మాతృభాష వంటి అంశాలన్నీ కూడా కొత్త రూపు రేఖలు అందుకుంటున్నాయి.

Im Jahr 2015, als Günter Grass starb, erhielt in der Frankfurter Paulskirche der deutsch-iranische Orientalist und Autor Navid Kermani den Friedenspreis des Deutschen Buchhandels.

2015 లో గ్యుంటర్ గ్రాస్ మరణానంతరం నవీద్ కెర్మాని అనే జర్మనీ – ఇరాన్ కు చెందిన రచయిత-ఓరియంటలిస్ట్ జర్మన్ బుక్ ట్రేడ్ వారి పీస్ ప్రైజ్ ఫ్రాంక్ ఫుర్ట్ సెంట్ పాల్ చర్చిలో అందుకున్నారు.

Wenige Wochen nach dem Tod Enzensbergers wurde die Schauspielerin und Autorin Emine Sevgi Özdamar mit dem Büchner-Preis ausgezeichnet. Wenige Monate vor Walsers Tod gewann der deutsche Autor Dinçer Güçyeter den Preis der Leipziger Buchmesse. Das sind zufällige Koinzidenzen.

ఎన్‌సెన్స్‌బర్గర్ కాలం చేసిన కొద్ది వారాల తరువాత నటి, రచయిత్రి ఎమీన్ సేవ్జీ ఓజ్డామర్ ను ప్రఖ్యాత సాహితీ పురస్కారమైన బుఛ్నర్ బహుమతితో సత్కరించారు. వాల్సర్ మరణానికి కొద్ది నెలల ముందు జర్మన్ రచయిత దిన్సర్ గ్యూచేతర్ లైప్జిగ్ బుక్ ఫెయిర్ బహుమతిని గెలుచుకున్నారు. ఈ రచయితలు ఈ పురస్కారాలను అందుకోవటం యాదృచ్ఛికం కావచ్చు.

Aber sie sind nur möglich, weil die aktuelle deutsche Gegenwartsliteratur sehr viel erkennbarer die Literatur einer Einwanderungsgesellschaft ist als jene Gegenwartsliteratur, die Grass, Enzensberger oder Walser einmal repräsentierten.

కాని ఒకప్పుడు ప్రస్ఫుటంగా నిలిచిన గ్రాస్, ఎన్‌సెన్స్‌బర్గర్, వాల్సర్ ల సాహిత్యం కంటే ఇప్పటి జర్మన్ సాహిత్యం వలసదారుల సాహిత్యానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తూ ముందుకు రావటం ప్రధాన కారణంగా చెప్పుకోవచ్చు.

Martin Walsers Tod erinnert daran, wie seine Generation die Debatten in Deutschland prägte. Und nun?
Treten jüngere Autorinnen und Autoren ganz unterschiedlicher Herkünfte auf.

మార్టిన్ వాల్సర్ మరణం మనకి అప్పటి సమాజంలో జరిగే చర్చలపై అతని తరం వాళ్ళ ప్రభావం ఎంత ఉండేదో గుర్తు చేస్తుంది. మరి కాలం ? కాలం వివిధ నేపథ్యాల నుండి వచ్చిన యువ రచయితల కాలం.

Glossary

E-mail of the Translator: ravi.lehrer@gmail.com

Mit freundlicher Genehmigung von SZ Süddeutsche Zeitung, Germany